IV Pa 54/23 2024-01-08 01:00:00.0 CET 2024-02-26 17:30:03.0 CET 15102500 2021 SENTENCE, REASON Sędzia Jakub Litowski Sędzia Jakub Litowski Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 - art. 178; art. 178 ust. 1; art. 178 ust. 2; art. 187; art. 187 ust. 1; art. 187 ust. 2; art. 195; art. 195 ust. 2; art. 2; art. 216; art. 216 ust. 5; art. 220; art. 220 ust. 1; art. 38; art. 86; art. 86 ust. 1; art. 86 ust. 1 pkt. 2; art. 86 ust. 1 pkt. 2 lit. a; art. 86 ust. 1 pkt. 2 lit. b; art. 86 ust. 1 pkt. 2 lit. e; art. 86 ust. 1 pkt. 2 lit. g; art. 86 ust. 1 pkt. 3; art. 86 ust. 1 pkt. 3 lit. a; art. 86 ust. 1 pkt. 3 lit. b; art. 87; art. 87 pkt. 2; art. 91; art. 91 § 1 c) Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 - art. 385; art. 386; art. 386 § 3) Ustawa z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (Dz. U. z 2000 r. Nr 26, poz. 306 - art. 16) Ustawa z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe (Dz. U. z 1981 r. Nr 20, poz. 101 - ) Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 - art. 91; art. 91 § 1 c; art. 91 § 2) Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu ustalania wartości zobowiązań zaliczanych do państwowego długu publicznego, długu Skarbu Państwa, wartości zobowiązań z tytułu poręczeń i gwarancji (Dz. U. z 2010 r. Nr 57, poz. 366 - ) Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 - art. 139; art. 139 ust. 2; art. 38; art. 86; art. 86 ust. 1; art. 86 ust. 1 pkt. 2; art. 9; art. 9 pkt. 14) Ustawa z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1999 r. Nr 110, poz. 1255 - ) Ustawa z dnia 26 października 2000 r. o sposobie obliczania wartości rocznego produktu krajowego brutto (Dz. U. z 2000 r. Nr 114, poz. 1188 - art. 2; art. 5) Ustawa z dnia 22 grudnia 2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją ustawy budżetowej (Dz. U. z 2011 r. Nr 291, poz. 1707 - ) Ustawa z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (Dz. U. z 1997 r. Nr 160, poz. 1080 - art. 1; art. 1 ust. 1; art. 1 ust. 2) Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 - art. 76; art. 76 ust. 1; art. 76 ust. 1 pkt. 5) Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1148 - art. 91; art. 91 § 1 c) Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210 - art. 91; art. 91 § 1 c; art. 91 § 1 u) Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2003 r. Nr 203, poz. 1966 - art. 7) Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 - art. 20; art. 20 pkt. 2) 1. Stan finansów publicznych oraz równolegle dokonywane zmiany legislacyjne (w tym omówione podwyżki płac) świadczyłyby o tym, że regule z art. 178 ust. 1 i 2 Konstytucji RP nie można przeciwstawiać skutecznie zasady ochrony stabilności finansów publicznych (wyrażonej m.in. w art. 216 ust. 5 Konstytucji RP). „Mrożenie” wynagrodzeń oraz wprowadzanie rozwiązań ad hoc, mających zastąpić art. 91 § 1c u.s.p., nie stanowiło zatem działania koniecznego, a tym bardziej jedynego, jakie można było podjąć w omawianym okresie. 2. Odstępstwo od przestrzegania określonych norm konstytucyjnych – w tym wypadku art. 178 ust. 1 i 2 Konstytucji RP – musi opierać się na argumentach mających charakter istotny (relewantny), tj. pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma, oraz służyć realizacji tego celu i treści. Powinny także zostać zachowane odpowiednie proporcję między wagą interesu, któremu służy takie odstępstwo, a wagą interesu w jego wyniku naruszonego. O proporcjonalności uregulowania świadczy to, czy może ono doprowadzić do zamierzonych skutków, czy jest niezbędne do ochrony złączonego z nim interesu publicznego i czy jego efekty pozostają w proporcji do ciężarów, które nakłada na obywateli. Jeśli dany cel można osiągnąć poprzez inny środek, nakładający mniejsze ograniczenia na prawa i wolności, zastosowanie przez ustawodawcę środka bardziej uciążliwego wykracza poza to, co jest konieczne i narusza Konstytucję. 3. Rozwiązania przyjęte w ustawach okołobudżetowych na 2021 i 2022 r., które miały zastąpić w tym okresie art. 91 § 1c u.s.p., wykraczały poza warunki brzegowe, których zachowanie gwarantowałoby zgodność danej regulacji z normami rangi konstytucyjnej, w szczególności art. 178 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Oceny tej należy dokonywać nie na datę projektowania owych przepisów, lecz przez pryzmat sytuacji, jaka miała miejsce w okresie, w którym wywoływały one przewidziany skutek prawny. Uwaga ta dotyczy w szczególności przepisów z ustawy okołobudżetowej na rok 2021 r., która została uchwalona w listopadzie 2020 r. (sam projekt wpłynął do sejmu już we wrześniu 2020 r. – zob. druk nr 641 na stronie internetowej Sejmu RP), kiedy w istocie można było jedynie spekulować jaki będzie stan finansów publicznych w 2021 r. i czy w związku z tym zachodzi potrzeba stosowania tak radykalnych rozwiązań prawnych, naruszających – co ponownie należy podkreślić – określone normy i wartości konstytucyjne. Magdalena Zielińska Magdalena Zielińska 2024-02-26 17:30:03.0 CET 2024-02-26 10:01:18.0 CET